Mekânsal İşlem Araç Kutusu: Clip, Dissolve, Merge
Birden çok katman yükleyin; kesme, birleştirme, kesişim, tampon, ızgara ve diğer işlemleri art arda uygulayın. Sonucu Shapefile, GeoJSON, KML ya da CSV olarak seçtiğiniz koordinat sisteminde indirin.
1 Katmanlar
Yüklü katmanlar
2 İşlem
Her sonuç yeni bir katman olarak listeye eklenir ve bir sonraki işlemde girdi olarak seçilebilir.
Veri ve gizlilik
Dosyalarınız tarayıcınızda işlenir, içerikleri hiçbir sunucuya gönderilmez. İşlem kütüphaneleri jsDelivr ve cdnjs üzerinden yüklenir. Önizleme haritasının altlık karoları Esri ve OpenStreetMap sunucularından indirilir; bu sunucular yalnız görüntülenen harita bölgesini görür.
İlgili Araçlar
Mekânsal işlemler tarayıcıda
Bir projede en sık ihtiyaç duyulan CBS işlemleri birkaç temel adımdan oluşur: çalışma alanı dışında kalan veriyi kesmek, aynı niteliği taşıyan alanları tek parçada toplamak, farklı kaynaklardan gelen katmanları tek dosyada birleştirmek, iki katmanın nerede örtüştüğünü bulmak ya da bir hattın çevresinde tampon bölge çizmek. Bu araç, masaüstü CBS yazılımı kurmadan bu işlemleri Shapefile, GeoJSON, KML, GPX ve CSV dosyalarında yapmanızı sağlar. Bir işlemin sonucu listeye yeni katman olarak eklenir; onu bir sonraki işlemde girdi olarak seçerek adımları zincir hâlinde uygulayabilirsiniz.
Nasıl kullanılır
- Dosyalarınızı seçin ya da sürükleyin. Shapefile için .zip arşivini ya da .shp, .dbf ve .prj dosyalarını birlikte seçin. Koordinat sistemi .prj dosyasından okunur; bulunamazsa ve koordinatlar enlem-boylam değilse araç sistemi seçmenizi ister.
- İşlem listesinden bir işlem seçin, girdi ve ikinci katmanı belirleyin, parametreleri girin.
- Çalıştır düğmesine basın. Sonuç haritada gösterilir, öznitelik tablosu açılır ve işlem geçmişe yazılır.
- Katman kartındaki İndir düğmesiyle biçimi ve hedef koordinat sistemini seçip dosyayı alın.
İşlemler
| İşlem | Ne yapar |
|---|---|
| Clip, Erase | Katmanı bir alan katmanının sınırında keser; içeride ya da dışarıda kalan parçaları bırakır. Nokta, çizgi ve alanlarla çalışır. |
| Intersect, Union | İki katmanı üst üste koyar; ortak parçalara iki katmanın özniteliklerini yazar. Union, yalnız bir katmanda kalan parçaları da ekler. |
| Dissolve | Seçilen alanlarda aynı değeri taşıyan objeleri birleştirir; sayısal alanlar için toplam, ortalama, en küçük ve en büyük değer üretir. |
| Merge | Birden çok katmanı tek katmanda toplar; alan adlarını eşlemenize izin verir. |
| Spatial join | Kesişme, içinde olma, belirli mesafe ya da en yakın obje ilişkisiyle öznitelik aktarır ve eşleşme sayısını yazar. |
| Buffer | Metre cinsinden tampon üretir; alanlarda eksi değer içeri doğru daraltır. |
| Centroid, içte nokta, convex hull, bounding box | Temsil noktası, dışbükey örtü, sınır kutusu ve en küçük döndürülmüş dikdörtgen üretir. |
| Voronoi, grid | Noktalardan Thiessen çokgenleri ve metre cinsinden kare ya da altıgen ızgara üretir. |
| Simplify, explode, make valid | Köşe sayısını azaltır, çok parçalı geometrileri ayırır, bozuk geometrileri onarır. |
| Ölçü sütunları | Alan (m², ha, km², dönüm), çevre ve uzunluğu elipsoid üzerinde hesaplayıp sütun olarak ekler. |
Ölçüler neden elipsoid üzerinde
Enlem-boylam koordinatlarıyla doğrudan alan hesaplamak derece kare cinsinden anlamsız bir sayı verir; Web Mercator düzleminde hesaplanan alan ise Türkiye enlemlerinde gerçeğin yaklaşık 1,7 katı çıkar. Bu araç alan, çevre ve uzunluğu WGS84 elipsoidi üzerinde, jeodezik yöntemle hesaplar. Tampon, ızgara, en küçük dikdörtgen ve ağırlık merkezi gibi metre gerektiren işlemler, her obje için o objenin merkezine yerleştirilen ölçek hatası çok küçük bir Transverse Mercator projeksiyonunda yapılır ve sonuç yeniden enlem-boylama çevrilir. Böylece Tekirdağ'da da Kars'ta da 100 metrelik tampon gerçekten 100 metre olur.
Kadastro ve proje çizimlerinde alanlar çoğunlukla ITRF96 3° TM gibi bir projeksiyon düzleminde hesaplanır. Ölçü sütunu eklerken düzlem alan seçeneğini işaretleyerek aynı objenin seçtiğiniz projeksiyondaki alanını da yazdırabilir ve iki değeri yan yana karşılaştırabilirsiniz.
Geçersiz geometri
Kendisini kesen halkalar, kapanmamış halkalar ve üst üste binen parçalar kesme ve birleştirme işlemlerinde hatalı sonuç verebilir. Araç yüklenen her alan katmanını denetler, sorunlu obje sayısını katman kartında gösterir ve tek tıkla onarım sunar. Onarım, kesişen halkaları geçerli parçalara ayırır; örneğin kelebek biçimli bir çokgen iki ayrı üçgene dönüşür.
Veri ve yöntem
Kesme, kesişim, fark ve birleşim işlemleri polygon-clipping 0.15.7 (MIT lisansı), Voronoi ve bazı konum ilişkisi testleri Turf.js 7.2.0 (MIT) ile yapılır. Elipsoid üzerindeki alan ve mesafeler GeographicLib geodesic 2.1.1 (MIT), koordinat dönüşümleri proj4js 2.9.0 (MIT) ile hesaplanır. ED50 dönüşümünde Türkiye için EPSG:1784 (ED50 to WGS 84 (30)) yedi parametreli dönüşümü kullanılır; EPSG bu dönüşümün doğruluğunu yaklaşık 2 metre olarak verir. Dosya okuma shpjs 6.1.0 (MIT), JSZip 3.10.1 (MIT), PapaParse 5.4.1 (MIT) ve @tmcw/togeojson 5.8.0 (BSD-2-Clause) ile yapılır; Shapefile yazıcı bu sayfanın kendi kodudur ve öznitelikleri UTF-8 ile, .cpg ve .prj dosyalarıyla birlikte yazar. Harita Leaflet 1.9.4 (BSD-2-Clause) ve Leaflet.draw 1.0.4 (MIT) ile çizilir, simgeler Lucide (ISC) kütüphanesindendir. Büyük veride işlemler Web Worker içinde çalışır.
Doğruluk sınırları
- Kesme ve birleştirme işlemleri enlem-boylam düzleminde yapılır; kenarlar köşe noktaları arasında düz çizgi kabul edilir. Kilometrelerce uzun, köşesi seyrek kenarlarda bu, jeodezik eğriden küçük farklar doğurabilir.
- Tampon ve ızgara, yerel projeksiyonda birkaç yüz kilometreye kadar santimetre düzeyinde doğrudur; çok daha geniş objelerde araç uyarı verir.
- Z (yükseklik) değerleri kesme ve birleştirme sonrasında korunmaz.
- Simplify her objeyi ayrı sadeleştirir; komşu alanların ortak sınırını birlikte korumak için Geometri Sadeleştirme aracını kullanın.
Kurum içinde düzenli çalışan veri işleme adımlarını, veri modeli ve kalite kurallarıyla birlikte kurmak isterseniz CBS danışmanlık sayfasına göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Clip ile Intersect arasındaki fark nedir?
Clip, girdi katmanını kesme katmanının sınırında keser ve yalnız girdi katmanının özniteliklerini korur; kesme katmanı bir şablon gibi davranır. Intersect ise iki katmanın örtüşen parçalarını üretir ve her parçaya iki katmanın özniteliklerini birlikte yazar. Bir parsel iki ayrı imar bölgesine düşüyorsa Intersect iki ayrı parça verir.
Alan neden ArcGIS ya da CAD çizimindeki değerden biraz farklı çıkabiliyor?
Araç alanı WGS84 elipsoidi üzerinde, yani yeryüzündeki gerçek büyüklüğe en yakın biçimde hesaplar. Kadastro ve proje çizimlerindeki alanlar çoğunlukla TM gibi bir projeksiyon düzleminde hesaplanır ve projeksiyonun ölçek etkisini içerir. İki değeri karşılaştırmak için ölçü sütunu eklerken düzlem alan seçeneğini işaretleyip ilgili projeksiyonu seçebilirsiniz.
Shapefile birleştirirken alan adları farklıysa ne olur?
Merge işleminde her katmanın alanları listelenir ve sonuçtaki adları tek tek belirleyebilirsiniz. Büyük-küçük harf ve Türkçe karakter farkı olan adlar (ör. ADA, Ada, ada) varsayılan olarak aynı sütunda toplanır. Adını sildiğiniz alan sonuca alınmaz.
Büyük dosyalarda tarayıcı donar mı?
Toplam köşe sayısı yüksek olduğunda işlem ayrı bir arka plan iş parçacığında (Web Worker) çalışır ve sayfa yanıt vermeye devam eder. Sınır tarayıcınızın belleğidir; yüz binlerce objeli katmanlarda işlem süresi uzayabilir. Gerekirse önce Simplify ile köşe sayısını azaltabilirsiniz.
Dosyam bir sunucuya yükleniyor mu?
Hayır. Dosya okuma, işlemler ve çıktı üretimi tarayıcınızda yapılır. Yalnız kütüphane dosyaları CDN üzerinden ve önizleme haritasının altlık karoları Esri ile OpenStreetMap sunucularından indirilir.