OpenStreetMap Veri İndirici: Bina, Yol ve POI

Bu araç ne işe yarar

OpenStreetMap, dünya genelinde gönüllülerin güncellediği açık bir harita veritabanıdır ve Türkiye'nin pek çok kentinde bina, yol ağı ve ilgi noktası verisi oldukça ayrıntılıdır. Proje ön çalışmasında bir mahallenin bina taban alanlarına, bir güzergâh çalışmasında yol ağına ya da bir analizde okul, eczane ve durak konumlarına hızla ihtiyaç duyulduğunda bu araç, seçtiğin alanın verisini CBS ve CAD yazılımlarının doğrudan açtığı biçimlere dönüştürür.

Nasıl kullanılır

1. Haritayı çalışma alanına yakınlaştır. Koordinatı biliyorsan "Konuma git" kutusunu kullanabilirsin; aracı denemek için "Örnek: İzmit merkez" düğmesi küçük bir alan seçer.
2. Dikdörtgen ya da çokgen çiz; klavyeyle çalışıyorsan "Görünür alan" ekranda görünen bölgeyi seçer. Alan en fazla 25 km² olabilir.
3. Katman kategorilerini işaretle. Yollar dört sınıfa, POI'ler on gruba ayrılır; istemediğin sınıfları kapatabilirsin.
4. Verileri Getir düğmesine bas. Sonuçlar haritada renklendirilir ve kategori başına obje sayıları tabloda listelenir.
5. Koordinat sistemini seç ve istediğin biçimi indir. ITRF96 TM ve UTM dilimi seçimin konumuna göre otomatik belirlenir; örneğin İzmit için TM30 (EPSG:5254).

Katmanlar ve çıktılar

• Shapefile: Her kategori ayrı katmandır: binalar, yollar, su, yeşil alanlar ve diğerleri. Aynı kategoride hem alan hem çizgi varsa (örneğin göller ve dereler) iki ayrı dosya oluşur. Öznitelikler UTF-8 yazılır; .prj ve .cpg dosyaları eklenir.
• DXF: Katman adları kategorilerdir (BINA, YOL_ANA, YOL_TALI, YOL_YEREL, YOL_YAYA, SU, POI_SAGLIK gibi). Binalar kapalı LWPOLYLINE olarak yazılır; seçenek açıksa yükseklik, çizgiye kalınlık (thickness) olarak verilir ve bina CAD'de üç boyutlu görünür. POI ve adresler nokta olarak, istersen ad ya da kapı numarası metniyle eklenir.
• GeoJSON: Tüm objeler, OSM etiketlerinin tamamıyla birlikte tek dosyada.
• KML: Kategorilere göre klasörlenmiş, renklendirilmiş objeler; Google Earth'te açılır.
• CSV: POI ve adres noktaları; ad, tür, enlem, boylam, seçilen sistemdeki x ve y, telefon ve açılış saatleri.

Yükseklik alanı (h_est), OSM'deki height etiketinden, o yoksa building:levels değerinin 3 m ile çarpılmasından elde edilen tahmindir. Türkiye'de pek çok binada bu bilgiler girilmemiştir; boş kalan değerler bilinmiyor anlamına gelir.

Veri ve yöntem

Veri, OpenStreetMap'in okuma amaçlı sorgu hizmeti olan Overpass API üzerinden alınır. Sorgu, seçilen alanla kesişen objeleri geometrileriyle birlikte döndürür. Çoklu poligon ilişkileri (avlulu binalar, adalı göller) ve yol parçaları osmtogeojson (MIT) ile GeoJSON'a çevrilir; kırpma, alan ve merkez nokta işlemleri Turf 7.2.0 (MIT) ile yapılır. Koordinat dönüşümü proj4js 2.9.0 (MIT) ile yapılır; ITRF96 ile WGS84 arasındaki, OSM doğruluğunun altında kalan fark ihmal edilir. ED50 için Türkiye'ye özgü EPSG:1784 "ED50 to WGS 84 (30)" parametreleri kullanılır. Harita Leaflet 1.9.4 (BSD-2-Clause), çizim Leaflet.draw 1.0.4 (MIT), zip üretimi JSZip 3.10.1 (MIT) ile çalışır; simgeler Lucide (ISC) kütüphanesindendir. Altlık karoları OpenStreetMap ve Esri sunucularından yüklenir.

Overpass sunucuları topluluk tarafından ücretsiz işletilir. Kullanım kılavuzu, bir kullanıcının günde yaklaşık 10.000 sorgu ve 1 GB veri sınırında kalmasını bekler; aşırı yüklenmede sunucu HTTP 429 döndürür. Bu nedenle araç seçim alanını 25 km² ile sınırlar, 8 km²'nin üzerindeki alanlarda önce öğe sayısını kontrol eder, art arda sorgular arasında birkaç saniye bekler ve sunucu yoğunsa alternatif bir sunucuya geçer.

Lisans: ODbL

OpenStreetMap verisi Open Database License (ODbL) 1.0 ile lisanslıdır. Veriyi ticari projeler dahil kullanabilir, değiştirebilir ve paylaşabilirsin. İki koşul vardır: kullandığın her yerde "© OpenStreetMap katkıcıları" atfını göstermek ve veriden türettiğin bir veritabanını kamuya dağıtırsan onu da ODbL ile paylaşmak. İndirilen zip dosyasındaki README.txt, GeoJSON'daki lisans alanları ve DXF başlığındaki açıklama bu atfı dosyayla birlikte taşır.

Doğruluk sınırları

• Eksiksiz değildir: OSM kapsamı bölgeden bölgeye değişir. Kent merkezlerinde bina ve yol verisi genellikle ayrıntılıdır, kırsalda eksik bina ve patika olabilir.
• Konum doğruluğu: Objeler çoğunlukla uydu görüntüsünden çizilir; birkaç metrelik kaymalar olağandır. Halihazır harita, kadastro ya da aplikasyon işlerinin yerini tutmaz.
• Güncellik: Veri sorgu anındaki OSM durumudur; OSM veri zamanı sonuç panelinde gösterilir.

Kurumsal çalışmalar için

OSM ya da kurumsal kaynaklardan gelen CAD ve CBS verisinin katman yapısıyla, öznitelikleriyle ve koordinat sistemiyle birlikte kurum veritabanına nasıl aktarıldığını CAD'den CBS'ye dönüşüm sayfasında bulabilirsin. Bu verileri kurum içinde ya da kamuya açık bir haritada yayımlamak için web harita portalı sayfasına göz atabilirsin.