Geçmiş Yıllara Ait Uydu Görüntüleri ve Karşılaştırma

Eski uydu görüntüleri nereden geliyor

Web haritalarında gördüğümüz uydu altlığı sabit değildir. Esri'nin World Imagery haritası yılda birçok kez güncellenir ve her güncellemede dünyanın bir bölümü yeni görüntülerle değişir. Esri, 2014'ten bu yana yayımladığı her sürümü World Imagery Wayback adıyla arşivde tutar. Bu araç o arşivi kullanır: bir konumda geçmiş yıllara ait uydu görüntülerini açar ve iki tarihi aynı ekranda karşılaştırmanı sağlar.

Yıllara göre uydu görüntüsü karşılaştırma; bir mahallenin nasıl yapılaştığını, bir yolun ya da barajın ne zaman inşa edildiğini, orman ve tarım alanlarının değişimini, kıyı çizgisindeki farkları görmek için pratik bir yoldur. Eski uydu haritası üzerinde gezinirken hangi görüntünün hangi tarihte çekildiğini de görebilirsin.

Nasıl kullanılır

1. Arama kutusuna adres, mahalle ya da ilçe adı yaz veya haritayı sürükleyerek incelemek istediğin yere yaklaş. Koordinatı biliyorsan "enlem, boylam" biçiminde yazabilirsin.
2. Harita durduğunda araç, harita merkezindeki karoda görüntünün gerçekten değiştiği Wayback sürümlerini bulur ve listeler. Varsayılan olarak en eski sürüm A, en yeni sürüm B olarak seçilir.
3. A ve B tarihlerini açılır listelerden ya da zaman çizelgesindeki tarih düğmelerinden değiştir. Çizelgede tıkladığın tarih, önce A'ya sonra B'ye atanır.
4. Kaydırmalı görünümde ortadaki tutamağı sağa sola çek ya da klavyenin ok tuşlarıyla kaydır. Yan yana görünümde iki harita birlikte hareket eder; telefonda haritalar alt alta dizilir.
5. Sonuç bölümünde her iki görüntünün çekim tarihi, kaynağı, çözünürlüğü ve konum doğruluğu görünür. Haritada bir noktaya tıklarsan o noktanın bilgisi açılır.
6. "PNG Kaydet" ekranda görünen karşılaştırmayı tarihler ve atıflarla birlikte kaydeder. "Bağlantıyı Kopyala" konumu ve seçili iki tarihi içeren adresi panoya alır.

Sürüm tarihi ile görüntü tarihi aynı şey değildir

Listedeki tarihler, Esri'nin haritanın o sürümünü yayımladığı tarihtir. Görüntünün uydudan ya da uçaktan çekildiği tarih genellikle daha eskidir; aradaki fark birkaç aydan birkaç yıla kadar çıkabilir. Bu yüzden araç her sürüm için Esri'nin metadata servisini sorgular ve harita merkezindeki görüntünün çekim tarihini, sağlayıcısını, piksel çözünürlüğünü ve konum doğruluğunu ayrıca gösterir. Değerlendirme yaparken sürüm tarihine değil çekim tarihine bakmak gerekir.

Veri ve yöntem

Sürüm listesi Esri'nin Wayback uygulamasının da kullandığı resmi yapılandırma dosyasından (waybackconfig.json) okunur. Karolar Esri'nin Wayback WMTS servisinden gelir. Yerel değişiklik listesi, Wayback uygulamasındaki yaklaşımla hazırlanır: en yeni sürümden başlanarak her adımda karo haritası (tilemap) sorgulanır, karonun gerçekte hangi sürümden geldiği öğrenilir ve bir önceki sürüme geçilir. Boyutu aynı olan ardışık karolar bayt bayt karşılaştırılarak tekrarlar ayıklanır. Bu yöntem Esri'nin açık kaynak wayback-core kütüphanesindeki (Apache-2.0 lisansı) mantığı izler.

Harita Leaflet 1.9.4 (BSD-2-Clause lisansı) ile çalışır, simgeler Lucide (ISC lisansı) kütüphanesindendir. Yer arama OpenStreetMap Nominatim servisini kullanır ve saniyede en fazla bir istek gönderir. Esri servisleri için API anahtarı kullanılmaz; bu servisler herkese açıktır. Tüm işlemler tarayıcında yapılır.

Kullanım sınırları

• Haklar: Görüntüler Esri'ye ve sağlayıcılarına (Vantor, eski adıyla Maxar; Earthstar Geographics ve diğerleri) aittir. Kullanım Esri'nin ana lisans sözleşmesi ve kullanım koşullarına tabidir. Kaydettiğin görselde atıf görünür kalmalıdır. Araç, çevrim dışı kullanım için toplu karo indirme yapmaz.
• Resmi delil değildir: Görüntüler bilgi amaçlıdır. Tapu, imar ya da mahkeme süreçlerinde resmi kayıtlar, onaylı ölçüm ve bilirkişi incelemesi esas alınır.
• Kapsam: Kırsal alanlarda görüntü yıllarca güncellenmeyebilir. Bir yerde yalnız iki ya da üç farklı görüntü bulunması olağandır.
• Konum ve çözünürlük: Farklı tarihli görüntüler birkaç metre kayık olabilir; çözünürlük sağlayıcıya göre 0,3 m ile 15 m arasında değişir. Bina köşeleri üst üste tam oturmayabilir.
• Harita merkezi: Değişiklik taraması harita merkezindeki karoya göre yapılır. Ekranın kenarında başka tarihli görüntüler bulunabilir; merkezi taşıyıp yeniden tarayabilirsin.

Kurumsal çalışmalar için

Kaçak yapı ve imar değişikliği tespiti gibi kurumsal ihtiyaçlarda tek tek görüntü karşılaştırmak yerine düzenli aralıklarla sistematik analiz gerekir. Bu konudaki yaklaşımları uzaktan algılama ile değişim tespiti rehberinde bulabilirsin. Uydu ve drone görüntülerinin kurum içinde işlenmesi için uydu ve drone görüntü analizi sayfasına göz atabilirsin.