Eş Yükselti Eğrisi (Kontur) Oluşturucu

Eş yükselti eğrisi nedir, bu araç ne üretir

Eş yükselti eğrisi (kontur), aynı yükseklikteki noktaları birleştiren çizgidir. Eğriler belirli bir aralıkla, örneğin her 5 metrede bir çizilir; sık dizildikleri yerde arazi diktir, seyrek oldukları yerde düzdür.

Bu araç, haritada çizdiğin alan için eş yükselti eğrilerini tarayıcıda hesaplar ve CAD ile coğrafi bilgi sistemi yazılımlarının doğrudan okuyabileceği dosyalara yazar. Hedeflenen kullanım ön etüttür: proje bürosunda bir güzergâh ya da yerleşim fikrini tartışmak, güneş ya da rüzgâr santrali adayı sahaların rölyefini karşılaştırmak, teklif aşamasında arazinin genel yapısını göstermek gibi.

Nasıl kullanılır

1. Haritayı çalışma alanına yakınlaştır. Koordinatı biliyorsan "Konuma git" kutusuna enlem ve boylamı yaz.
2. Dikdörtgen ya da çokgen çiz. Çokgeni bitirmek için ilk noktaya yeniden tıkla. Klavyeyle çalışırken "Görünür Alandan Oluştur" düğmesi ekrandaki alanı kullanır.
3. Araç alanı düzenli bir ızgaraya böler, her düğümün yüksekliğini okur ve eğrileri çizer. Eğri aralığı "Otomatik" iken alanın büyüklüğüne ve yükseklik farkına göre bir aralık önerilir.
4. Aralığı, ana eğri sıklığını ve yumuşatmayı değiştirdiğinde eğriler yeniden veri indirmeden güncellenir. Ana eğriler haritada kalın çizilir ve kotları eğri üzerine yazılır.
5. Koordinat sistemini ve DXF biçimini seçip dosyayı indir. Aynı sonucu GeoJSON ya da KML olarak da alabilir, ızgara noktalarının yüksekliklerini CSV olarak kaydedebilirsin.

Eğri aralığı ve ana eğri

Aralık seçerken iki şey dengelenir: okunabilirlik ve verinin taşıyabileceği ayrıntı. Birkaç hektarlık bir alanda 1-2 m, birkaç kilometrekarelik bir sahada 5-10 m, dağlık ve geniş alanlarda 20 m ve üzeri aralıklar genellikle okunaklı sonuç verir. Otomatik öneri, eğri sayısının kırk civarını aşmayacağı en sık aralığı seçer. Ana eğri, her N'inci eğrinin kalın çizilmesidir; varsayılan olarak her 5. eğri ana eğridir, yani 5 m aralıkta 25 m'nin katları kalın gösterilir. Bu ayrım DXF'te iki ayrı katman olarak korunur.

Dışa aktarma ve koordinat sistemleri

DXF dosyasında her eğri, kotunu ELEVATION değeri olarak taşıyan bir LWPOLYLINE'dır. Ana eğriler KONTUR_ANA, ara eğriler KONTUR_ARA, kot yazıları KONTUR_KOT, çalışma sınırı CALISMA_SINIRI katmanındadır. Sınır çizgisi 0 kotundadır; yazılımında eğrilerden yüzey modeli üretirken bu katmanı dışarıda bırak. Varsayılan biçim AutoCAD 2000'dir; eski yazılımlar için R12 seçildiğinde eğriler kotlu POLYLINE olarak yazılır. Koordinatlar Türkiye'de yaygın kullanılan ITRF96 3 derecelik TM sisteminde (orta meridyen alanın boylamından seçilir), WGS84 UTM'de (dilim otomatik), ED50 3 derecelik TM'de ya da WGS84 enlem/boylamda olabilir. ED50 dönüşümünde EPSG:1784 "ED50 to WGS 84 (30)" parametreleri kullanılır; bu dönüşümün kendi belirsizliği metre mertebesindedir. ITRF96 ile WGS84 arasındaki dönem farkı metrenin altında kaldığı için ihmal edilir. DXF'te eksenler X = sağa (doğu), Y = yukarı (kuzey) şeklindedir.

Veri ve yöntem

Yükseklikler, açık veri olarak yayımlanan AWS Terrain Tiles (Mapzen/Tilezen) karolarından zoom 14 düzeyinde okunur. Türkiye için kaynak veri büyük ölçüde SRTM gibi yaklaşık 30 m çözünürlüklü küresel modellere dayanır. Çizilen alan en az 10 m aralıklı bir ızgaraya bölünür; düğüm sayısı yaklaşık 62.500 ile sınırlı olduğundan alan büyüdükçe aralık büyür ve 100 km²'yi aşan alanlar kabul edilmez. Eğriler marching squares yöntemiyle çizilir: her ızgara hücresinde eğrinin hücre kenarlarını nerede kestiği doğrusal enterpolasyonla bulunur, belirsiz hücrelerde karar hücre ortalamasına göre verilir ve parçalar sürekli çizgilere birleştirilir. İsteğe bağlı yumuşatma Chaikin köşe kesme yöntemidir ve yalnız görünüşü iyileştirir. Son olarak eğriler çizdiğin çokgenle kırpılır.

Koordinat dönüşümleri proj4js 2.9.0 (MIT lisansı) ile yapılır; simgeler Lucide (ISC lisansı) kütüphanesindendir. Altlık haritalar Esri ve OpenStreetMap katkıcılarına aittir. Kullanılan açık kaynak kütüphaneler ve lisansları: Veri Kaynakları.

Doğruluk sınırları

• Veri çözünürlüğü: Kaynak modelin gerçek çözünürlüğü yaklaşık 10-30 m'dir. Şev, set, teras, yol yarması, dere yatağı gibi kısa mesafede değişen biçimler eğrilerde görünmez ya da yumuşar.
• Düşey doğruluk: SRTM'nin tasarım şartnamesinde mutlak düşey doğruluk hedefi %90 güvenle 16 m'dir. Bu nedenle eğrilerin kotu gerçek zemin kotundan metrelerce sapabilir; 1-2 m aralıklı eğriler, verinin taşımadığı bir kesinlik izlenimi verir.
• Yapılar ve ağaçlar: Radar ile üretilen modeller bina ve ağaç tepelerinden etkilenir. Kent içinde, ormanda ve sık bahçelerde eğriler zemini değil, yüzeyi izleyebilir.
• Proje ve aplikasyon: Bu eğriler uygulama projesi, hafriyat ve kübaj hesabı, imar uygulaması, sınır ya da aplikasyon işlerinde kullanılamaz. Ön etüt ve kaba planlama içindir.
• Kesin iş için ölçüm: Proje aşamasında arazide GNSS alıcısı ya da total station ile nokta ölçümü veya İHA fotogrametrisiyle üretilmiş yüksek çözünürlüklü yükseklik modeli gerekir. Yetkili harita mühendisinin ölçümünün yerini hiçbir çevrim içi araç tutmaz.

Kurumsal çalışmalar için

Proje ölçeğinde yükseklik verisinin nasıl üretildiğini ve sayısal yüzey modeli ile arazi modeli arasındaki farkı ortofoto ve yükseklik modeli rehberinde bulabilirsin. İHA ya da uydu görüntüsünden yüksek çözünürlüklü model ve eş yükselti eğrisi üretimi gereken işler için uydu ve drone görüntü analizi sayfasına bakabilirsin.