Arazi Kesiti (Boyuna Profil) Çıkarma

Arazi kesiti nedir, ne işe yarar

Arazi kesiti (boyuna profil), bir güzergâh boyunca zemin yüksekliğinin mesafeye göre nasıl değiştiğini gösteren çizimdir. Yatay eksende başlangıçtan itibaren ölçülen mesafe (kilometre), düşey eksende kot yer alır. Yol, kanal, boru hattı, enerji nakil hattı ya da fiber güzergâhı düşünülürken ilk bakılan belgelerden biridir; nerede tırmanıldığını, en dik bölümün nerede olduğunu ve toplam kot farkını tek bakışta gösterir.

Bu araç, haritada çizdiğin ya da dosyadan yüklediğin çizgi için yükseklik profilini tarayıcıda çıkarır; eğim ve çıkış iniş istatistiklerini hesaplar ve proje bürolarının alışık olduğu biçimde, altında kot ve kilometre tablosu bulunan bir boyuna kesit DXF'i hazırlar. Hedeflenen kullanım güzergâh ön etüdü ve alternatiflerin karşılaştırılmasıdır.

Nasıl kullanılır

1. "Haritada Çizgi Çiz" düğmesine bas, güzergâhın köşe noktalarına sırayla tıkla, bitirmek için son noktaya yeniden tıkla. İstersen KML, KMZ, GPX ya da GeoJSON dosyası yükleyebilir veya köşe noktalarını enlem, boylam olarak yazabilirsin.
2. Örnekleme aralığını seç. Noktalar kilometrenin tam katlarında (örneğin 0+020, 0+040) alınır; "kırık noktaları ekle" açıksa çizginin köşeleri de profile girer.
3. Grafikte imleci gezdirdiğinde ilgili nokta haritada gösterilir; harita üzerinde çizgi boyunca gezdirdiğinde de grafikte aynı nokta seçilir. Düşey abartmayı grafiğin üstündeki kutudan değiştirebilirsin.
4. Özet bölümünde yatay ve eğik uzunluk, en düşük ve en yüksek kot, toplam çıkış ve iniş, ortalama ve en büyük eğim yer alır. Grafiğin altındaki tablo, güzergâhın hangi eğim sınıfında ne kadar uzunluk geçtiğini verir.
5. Yatay ve düşey ölçeği seçip DXF kesiti, nokta listesini CSV, grafiği PNG, yükseklikli izi GPX olarak indir.

DXF boyuna kesit çizimi

DXF, AutoCAD 2000 biçiminde ve metre biriminde hazırlanır. Yatay eksende kilometre gerçek uzunlukta, düşey eksende kot farkı yatay ölçeğin düşey ölçeğe oranıyla abartılarak çizilir; 1/1000 yatay ve 1/100 düşey ölçekte abartma 10 kattır. Zemin çizgisi PROFIL_ZEMIN, kot kılavuz çizgileri PROFIL_KILAVUZ, istasyonlardaki düşey ordinatlar PROFIL_ORDINAT, alttaki tablo PROFIL_TABLO, yazılar PROFIL_YAZI katmanındadır. Tabloda her istasyon için zemin kotu ve kilometre dik yazılır; iki istasyon arasına ara mesafe ve eğim eklenir. Kıyas kotu, en düşük kotun bir kılavuz aralığı altına yuvarlanır. Başlıkta ölçekler, başlangıç ve bitiş koordinatları ve veri kaynağı yer alır. Türkçe karakterler ANSI_1254 kod sayfasıyla yazılır.

Veri ve yöntem

Yükseklikler, açık veri olarak yayımlanan AWS Terrain Tiles (Mapzen/Tilezen) karolarından zoom 14 düzeyinde, çevredeki dört pikselden çift doğrusal enterpolasyonla okunur. Türkiye için kaynak veri büyük ölçüde SRTM gibi yaklaşık 30 m çözünürlüklü küresel modellere dayanır. Mesafeler, WGS84 elipsoidi üzerinde Vincenty yöntemiyle hesaplanan yatay mesafelerdir. Eğim, ardışık iki nokta arasındaki kot farkının yatay mesafeye oranıdır. Çizgi en fazla 200 km olabilir; nokta sayısı 5.000'i aşacaksa aralık büyütülür ve araç bunu bildirir.

Grafik Chart.js 4.4.1 (MIT lisansı), KML ve GPX okuma @tmcw/togeojson 5.8.0 (BSD-2-Clause lisansı), KMZ açma JSZip 3.10.1 (MIT lisansı) ile yapılır; simgeler Lucide (ISC lisansı) kütüphanesindendir. Altlık haritalar Esri ve OpenStreetMap katkıcılarına aittir. Kullanılan açık kaynak kütüphaneler ve lisansları: Veri Kaynakları.

Doğruluk sınırları

• Veri çözünürlüğü: Kaynak modelin gerçek çözünürlüğü yaklaşık 10-30 m'dir. Yol yarması, dolgu, köprü, menfez, dere yatağı ve şev gibi kısa mesafede değişen biçimler kesitte görünmez ya da yumuşar. 5-10 m örnekleme yeni ayrıntı eklemez, yalnız enterpolasyon yapar.
• Düşey doğruluk: SRTM'nin tasarım şartnamesinde mutlak düşey doğruluk hedefi %90 güvenle 16 m'dir. Kotlar gerçek zeminden metrelerce sapabilir; kısa bölümlerde hesaplanan eğimler bu nedenle yanıltıcı olabilir.
• Yapılar ve ağaçlar: Radar ile üretilen modeller bina ve ağaç tepelerinden etkilenir. Kent içinden ya da ormandan geçen bir güzergâhta profil zemini değil, yüzeyi izleyebilir.
• Proje ve aplikasyon: Bu kesit yol, kanal ya da boru hattı projesinde, kırmızı kot tasarımında, kazı ve dolgu hesabında, aplikasyonda kullanılamaz. Ön etüt ve kaba planlama içindir.
• Kesin iş için ölçüm: Proje aşamasında güzergâh arazide GNSS alıcısı ya da total station ile ölçülmeli veya İHA fotogrametrisiyle üretilmiş yüksek çözünürlüklü modelden kesit alınmalıdır.

Kurumsal çalışmalar için

Karayolu, demiryolu ve altyapı güzergâhlarında coğrafi bilgi sisteminin proje ve işletme süreçlerinde nasıl kullanıldığını ulaşım, yol ve altyapı sayfasında bulabilirsin. Şebeke ve hat varlıklarının tek bir veri modelinde yönetilmesi için altyapı bilgi sistemi çözümüne bakabilirsin.