Kazı Dolgu Hesabı: Hafriyat ve Toprak Hacmi
Ölçüm noktalarınızı yükleyin; proje kotuna, eğimli düzleme ya da ikinci bir ölçüme göre kazı ve dolgu hacmini TIN ve ızgara yöntemiyle hesaplayın. Haritadan hızlı ön etüt de yapabilirsiniz.
Veri ve Gizlilik
Ölçüm dosyanız tarayıcıda işlenir, sunucuya yüklenmez. Harita altlıkları Esri ve OpenStreetMap'ten, ön etüt yükseklikleri AWS Terrain Tiles deposundan indirilir; bu isteklerde yalnız karo konumu bulunur. Sonuçlar ölçüm yoğunluğuna bağlıdır; hakediş için sorumlu mühendis onayı gerekir.
İlgili Araçlar
Kazı dolgu hesabı ne işe yarar
Kazı dolgu hesabı, arazinin bugünkü yüzeyi ile ulaşılmak istenen yüzey arasındaki farktan kaldırılacak (kazı) ve getirilecek (dolgu) toprak hacmini bulur. Saha tesviyesi, platform ve temel kazısı, yol güzergâhı, maden ve taşocağında hafriyat takibi, stok sahası ve peyzaj işlerinde kullanılır. Araç, GNSS, total station ya da drone ile toplanmış noktalardan üçgenlenmiş bir yüzey (TIN) kurar ve hacmi bu yüzeyden hesaplar.
Nasıl kullanılır
- Hesap türünü seçin: sabit proje kotu, eğimli proje düzlemi, iki ölçüm arası fark ya da stok yığını.
- Nokta dosyasını yükleyin: nokta adı, Y (sağa), X (yukarı) ve Z (kot) içeren NCN, TXT, CSV, Excel ya da DXF. Sütun sırası farklıysa sütun eşlemeden düzeltin. Önce/sonra hesabında ikinci ölçümü de yükleyin.
- Koordinat sistemini seçin. TUREF (ITRF96) TM, ED50 ve UTM haritada önizlenir; yerel koordinatlar haritasız bir tuvalde gösterilir.
- Proje kotunu ya da düzlem parametrelerini girin. Proje kotunu boş bırakırsanız kazı ile dolgunun eşit olduğu dengeli kot kullanılır.
- Sınırı seçin: noktalardan otomatik sınır ya da koordinat listesi, harita çizimi veya DXF'teki kapalı çizgiyle kendi çokgeniniz.
- Hacmi Hesapla düğmesine basın. Kazı, dolgu, alanlar, gevşek hacim ve kamyon seferi listelenir; haritada kazı kırmızı, dolgu mavidir. İki noktaya tıklayarak kesit alın, sonucu rapor, CSV ya da DXF olarak indirin.
DXF'ten POINT, 3B çoklu çizgi, kotlu LWPOLYLINE (eş yükselti eğrileri), 3DFACE köşeleri ve kotlu bloklar okunur; yüzeye ait olmayan katmanları listeden çıkarabilirsiniz.
Hesap yöntemi: TIN ve ızgara
Noktalar Delaunay yöntemiyle üçgenlenir. Üçgen içinde zemin ile proje yüzeyi arasındaki fark doğrusal değiştiği için her üçgen sıfır çizgisi boyunca kazı ve dolgu parçalarına bölünür; parçanın hacmi alanı ile ortalama farkının çarpımıdır. Karşılaştırma için yüzey düzenli ızgaraya bölünür ve hücre merkezindeki fark hücre alanıyla çarpılır. İki yöntem belirgin ayrışıyorsa ızgara kaba ya da noktalar seyrektir.
Önce/sonra hesabında iki ölçümün bütün noktalarıyla ortak üçgen ağı kurulur; her köşede iki yüzeyin kotu kendi TIN'inden alınır. Stok yığınında taban, en düşük sınır noktasından geçen yatay düzlem ya da sınır noktalarına oturtulan düzlemdir.
Doğrulama
Yöntemi hacmi analitik olarak bilinen yüzeylerle sınadık. İlk, üçüncü, dördüncü ve beşinci satırlar örnek veri menüsündeki sentetik dosyalarla tekrarlanabilir.
| Yüzey | Teorik | TIN | Izgara |
|---|---|---|---|
| Düzgün piramit 100 × 100 m, h = 2 m, 2 m aralıklı 2.601 nokta | 6.666,67 m³ | 6.661,49 m³ (-%0,08) | 6.661,18 m³ |
| Aynı piramit, 5 m aralıklı 441 nokta | 6.666,67 m³ | 6.635,83 m³ (-%0,46) | 6.635,55 m³ |
| Eğik düzlem (%5), proje kotu 102,5 m, kazı ve dolgu | 6.250 m³ | 6.250,00 m³ | 6.250,00 m³ |
| Önce/sonra, yığının üst 1 m'si alınmış | 833,33 m³ | 834,83 m³ (+%0,18) | 834,68 m³ |
| Eğimli zeminde koni, r = 20 m, h = 5 m, 4.000 rastgele nokta | 2.094,40 m³ | 2.094,59 m³ (+%0,01) | 2.094,59 m³ |
Piramitteki fark, üçgen kenarlarının sırt çizgisini her yerde izleyememesinden gelir ve nokta sıklaştıkça azalır. Arazide de şev üstü ve şev altı gibi kırıklar seyrek ölçülürse hacim yumuşar.
Kabarma katsayısı ve kamyon seferi
Kazılan zemin gevşediği için taşınan hacim yerindeki hacimden büyüktür. Araç kazı hacmini kabarma katsayısıyla çarpıp gevşek hacmi, bunu kasa hacmine bölüp sefer sayısını verir; net fazla ya da eksik malzeme için de aynısını yapar. Katsayıyı zemin etüdünden ya da şartnameden alın. Dolguda sıkıştırma payı hesaba katılmaz.
Doğruluk sınırları
- Sonuç ölçüm yoğunluğuna bağlıdır; kırık hatlar boyunca sık nokta alın.
- Hacim düzlem koordinatlarla hesaplanır. UTM'de ölçek katsayısı nedeniyle alan ve hacim binde bir mertebesinde farklılaşabilir; 3° TM dilimlerinde bu etki daha küçüktür.
- Önce/sonra hesabında iki ölçüm aynı koordinat ve yükseklik sisteminde olmalıdır; sistematik kot farkı doğrudan hacim hatasına dönüşür.
- Haritadan ön etüt yaklaşık 10-30 m çözünürlüklü küresel modele dayanır ve yalnız büyüklük mertebesi verir.
- Hakediş ve resmi metraj için sonuçlar sorumlu mühendis tarafından kontrol edilip onaylanmalıdır.
Veri, kütüphaneler ve gizlilik
Kütüphaneler: delaunator 5.0.1 (ISC), proj4js 2.9.0 (MIT), Leaflet 1.9.4 (BSD-2-Clause), Leaflet.draw 1.0.4 (MIT), Chart.js 4.4.1 (MIT), SheetJS 0.18.5 (Apache-2.0), Lucide (ISC). ED50 önizlemesinde EPSG:1784 (ED50 to WGS 84 (30)) dönüşümü kullanılır. Ön etüt yükseklikleri AWS Terrain Tiles (Mapzen/Tilezen) açık verisindendir.
Ölçüm dosyalarınız tarayıcıda işlenir, sunucuya yüklenmez. Harita karoları Esri ve OpenStreetMap'ten, ön etüt yükseklik karoları Amazon S3'teki Terrain Tiles deposundan indirilir; bu isteklerde yalnız karonun konumu ve yakınlık düzeyi bulunur. Excel seçildiğinde okuyucu kütüphane jsDelivr'den yüklenir. Çerez onayı verdiyseniz kullanım anonim sayılır; koordinat ve dosya adı gönderilmez.
Kurumsal çalışmalar için
Mühendislik ve müşavirlik firmalarında hacim hesabının saha verisi, proje ve raporlama akışına nasıl bağlandığını mühendislik ve müşavirlik sayfasında bulabilirsiniz. Drone fotogrametrisinden üretilen yüzey modelleriyle stok ve hafriyat takibi için uydu ve drone görüntü analizi sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kazı dolgu hesabı Excel'de yapılabilir mi?
Izgara (karelaj) yöntemiyle yapılabilir: her karenin köşe kotlarının ortalaması proje kotundan çıkarılır ve kare alanıyla çarpılır. Düzensiz aralıklı ölçüm noktalarında bu iş zahmetlidir ve kare kenarına denk gelmeyen kırıklar kaçar. Bu araç Excel tablonuzu doğrudan okur, TIN ve ızgara sonucunu birlikte verir; sonucu CSV olarak yeniden Excel'e alabilirsiniz.
TIN ile ızgara yöntemi arasındaki fark nedir?
TIN, ölçülen noktaları köşe kabul eden üçgenlerle yüzeyi olduğu gibi izler ve düzensiz nokta dağılımında daha doğrudur. Izgara yöntemi alanı eşit karelere böler ve her karede tek bir fark değeri kullanır; hücre küçüldükçe TIN sonucuna yaklaşır. İki sonucun yakın çıkması, hesabın ızgara aralığına duyarlı olmadığını gösterir.
Stok yığını hacminde taban nasıl seçilmeli?
Yığın düz bir sahadaysa en düşük sınır noktasından geçen yatay taban yeterlidir. Eğimli zeminde yatay taban, yığının altındaki zemini de hacme katar; bu durumda sınır noktalarına oturtulan eğimli düzlemi seçin. En güvenilir sonuç, yığın kurulmadan önce yapılmış bir zemin ölçümüyle önce/sonra hesabından elde edilir.
Sonuç hakediş için kullanılabilir mi?
Rapor girdileri, yöntemi ve uyarıları listeler; ancak doğruluk ölçümün yoğunluğuna ve kalitesine bağlıdır. Hakediş ve resmi metrajda sonuçlar sorumlu mühendis tarafından kontrol edilip onaylanmalıdır.