CBS Rehberi Güncelleme: 22.11.2026 Onurhan Şeremet · Rodosto Teknoloji

Köy yolu envanteri CBS ile nasıl çıkarılır: veri, yöntem ve güncel tutma.

Türkiye'de köy yolu ağı 2024 sonunda 188.433 km'dir. Bu rehber ağın güzergâh, derece, kaplama ve sanat yapılarıyla nasıl envantere alınacağını, doğrusal referansla nasıl yönetileceğini ve her yıl nasıl güncel tutulacağını anlatır.

Köy yolu ağı: resmî rakamlar.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün Köy Yolları İstatistikleri 2024 bültenine (3 Mart 2025) göre köy yolu ağı 2024 yılı sonunda 188.433 km'dir. Ağın 121.972 km'si birinci derece öncelikli yol, 33.166 km'si ikinci derece öncelikli yol ve 33.295 km'si köy içi yoldur.

Aynı bültene göre ağın %43,79'u asfalttır (%34,52 sathi kaplama, %9,27 bitümlü sıcak karışım); %37,04'ü stabilize, %6,92'si parke, %5,49'u tesviye, %4,26'sı beton ve %2,50'si ham yoldur. Ağın 137.536 km'si münferit, 50.897 km'si grup köy yoludur.

Envanterin güncel ve tutarlı olması, idarenin kendi bakım ve yatırım programının doğruluğunu belirler.

Envanterde hangi bilgiler tutulur?

İyi bir köy yolu envanteri yalnızca çizgilerden oluşmaz; her kesimin hangi köyleri bağladığı, hangi sınıfta olduğu ve hangi durumda bulunduğu sorgulanabilir olmalıdır.

  • Güzergâh geometrisi ve yol kimliği: başlangıç ve bitiş noktaları, bağlanan köyler.
  • Yol sınıfı: birinci derece öncelikli yol, ikinci derece öncelikli yol ya da köy içi yol.
  • Münferit ya da grup köy yolu ayrımı.
  • Kaplama türü: bitümlü sıcak karışım, sathi kaplama, stabilize, parke, beton, tesviye ya da ham yol.
  • Platform genişliği ve kesim uzunluğu.
  • Sanat yapıları: köprü, menfez, istinat duvarı, hendek.
  • Son bakım ve onarım tarihi ile yapılan işin türü.
  • Kesim bazında durum değerlendirmesi ve fotoğraf.

Adım adım envanter çalışması.

Envanter tek seferde il geneline yayılmak yerine bir ilçede pilot olarak başlatıldığında veri modeli ve saha yöntemi erkenden sınanır. Tipik bir çalışma şu adımlardan oluşur:

  • Mevcut kayıtların toplanması: tablolar, eski envanterler, basılı ve sayısal paftalar, CAD projeleri.
  • Koordinat sisteminin yazılı olarak belirlenmesi: Türkiye'de kurumlar çoğunlukla ITRF96 tabanlı 3 derecelik TM dilimlerini kullanır.
  • Güzergâhların sayısallaştırılması: güncel ortofoto ya da uydu görüntüsü üzerinde yol ekseninin çizilmesi, kesişimlerin ve köy bağlantılarının topolojik olarak doğrulanması.
  • Yol kimliği ve doğrusal referansın kurulması: her yola bir kimlik verilmesi, kilometre ölçülerinin güzergâh üzerinde tanımlanması.
  • Öznitelik ve saha doğrulaması: kaplama, genişlik ve sanat yapılarının mobil formlarla sahada doğrulanması; fotoğraf ve konumun kayda eklenmesi.
  • Kalite kontrol: toplam uzunlukların ilçe ve sınıf bazında önceki kayıtlarla karşılaştırılması; kopuk ve çift çizilmiş kesimlerin ayıklanması.
  • Yayın: envanterin harita servisi ve panolar olarak kurum içinde paylaşılması.

Doğrusal referans neden önemli?

Yol birimleri bir bozulmayı, menfezi ya da onarımı çoğunlukla koordinatla değil, "şu yolun şu kilometresi" diye kaydeder. Doğrusal referans bu kayıtların haritadaki yerini güzergâh ve kilometreden üretir; kaplama, sanat yapısı ve bakım kayıtları ayrı olay tabloları olarak tutulur.

ArcGIS Pro'nun doğrusal referanslama araçları güzergâh ve olay yapısını kurmak için yeterlidir. Güzergâh değiştiğinde, örneğin bir varyant ya da yeni bir bağlantı yapıldığında, olay kayıtlarının yeni güzergâha otomatik taşınması, güzergâh tarihçesi ve çok kullanıcılı düzenleme ArcGIS Roads and Highways ile sağlanır; bu sayede eski bakım geçmişi kaybolmaz.

Envanteri güncel tutmak.

Bir kez çıkarılıp bırakılan envanter birkaç yıl içinde eskir. Her bakım, onarım ve yatırım işi kapatılırken ilgili kesimin kaplama ve durum bilgisi de güncellenmelidir. Yılda bir kez il genelinde sınıf ve kaplama toplamlarının raporlanması envanterin tutarlılığını sınar.

KÖYDES ve kurum bütçesiyle yapılan işler envanterdeki kesimlere bağlandığında hangi köye ne zaman hangi yatırımın yapıldığı haritadan izlenebilir. Rodosto Teknoloji il özel idareleri için köy yolu envanterini ArcGIS üzerinde kurar, saha formlarını ve panoları hazırlar ve kurum personeline eğitim verir.

Sık sorulanlar

Köy yolu envanteri ne kadar sürede çıkarılır?

İlin büyüklüğüne, mevcut kayıtların durumuna ve saha doğrulamasının kapsamına bağlıdır. Bir ilçede pilot çalışma genellikle birkaç hafta sürer; il geneline yayılma süresi pilotta ölçülen hıza göre planlanır.

Uydu görüntüsü yeterli mi, sahaya çıkmak gerekir mi?

Güzergâh geometrisi güncel ortofoto ya da uydu görüntüsünden büyük ölçüde çizilebilir. Kaplama türü, genişlik ve sanat yapılarının durumu ise saha doğrulaması gerektirir; mobil formlar bu doğrulamayı hızlandırır.

Birinci ve ikinci derece köy yolu ayrımı envanterde nasıl tutulur?

Yol sınıfı her kesimin özniteliği olarak tutulur: birinci derece öncelikli yol, ikinci derece öncelikli yol ya da köy içi yol. Böylece Bakanlık istatistiklerindeki sınıflarla aynı kırılımda rapor alınır.

Mevcut Excel listelerimiz ne olacak?

Yol adı ve kilometre içeren listeler doğrusal referanslı olay tablolarına dönüştürülür; güzergâhla eşleşmeyen kayıtlar ayrıca işaretlenip sahada doğrulanır.

Kaynaklar

İletişim

Bu konuyu kurumunuz için konuşalım.

Rehberde anlattığımız konuyu kendi ortamınızda nasıl uygulayacağınızı birlikte netleştirelim.

hello@rodostoteknoloji.com +90 542 481 17 59 WhatsApp Yahyakaptan, Özyıldırım Sk, 41000 İzmit/Kocaeli
Projenizi anlatın. Kısa bir not yeterli. Uygun çözümü ve sonraki adımı birlikte netleştiririz.

E-posta ya da telefondan biri yeterli; size hangisinden dönmemizi isterseniz onu yazın.

Kesin kapsam, süre ve ücret, görüşmenin ardından hazırlanan yazılı teklifte belirlenir.