CBS 9 Kas 2026 Rodosto Teknoloji

Feature Layer mı, Vector Tile Layer mı? ArcGIS katman türlerini ölçtük

ArcGIS katman türleri: İzmit haritasının sol yarısı Tile Layer resim tile'larıyla, sağ yarısı Vector Tile Layer vektör tile'larıyla

ArcGIS’te bir veriyi web haritasına açarken verilen ilk karar, verinin hangi katman türüyle yayınlanacağıdır. Aynı veri Feature Layer, Map Image Layer, Tile Layer ya da Vector Tile Layer olarak yayınlanabilir. Ortofoto ve yükseklik modeli gibi raster veriler için ayrıca Image Service vardır. Kullanıcının ekranında harita çoğu zaman aynı görünür. Arka planda ise tarayıcıya giden veri, sunucunun yaptığı iş ve kullanıcının harita üzerinde yapabildikleri tamamen değişir.

Harita servisi neden yavaş açılır? yazımızda önbellek ve servis düzenini anlatmıştık. Bu yazıda bir adım geri gidip katman türünü ele alıyoruz. Beş türün nasıl çalıştığını ve aynı gezintide tarayıcının ne kadar veri indirdiğini ölçerek gösteriyoruz.

ArcGIS katman türleri: İzmit haritasının sol yarısı Tile Layer resim tile'larıyla, sağ yarısı Vector Tile Layer vektör tile'larıyla

Nasıl ölçtük?

ArcGIS Maps SDK for JavaScript 4.31 ile 1280×800 piksellik bir harita açtık ve her katman türünü tek başına yükledik. Her birine aynı gezintiyi uyguladık. Önce haritayı açtık, sonra iki kez yakınlaştırdık, iki kez kaydırdık ve bir kez daha yakınlaştırdık. Her adımda tarayıcının yaptığı istek sayısını ve indirdiği veri miktarını kaydettik, en sonda da katmanın rengini değiştirdik. Her senaryoyu boş önbellekle üç kez koştuk. İstek sayıları ve veri miktarları üç seferde de aynı çıktı.

İki karşılaştırma yaptık. Tile Layer ile Vector Tile Layer için Esri’nin topografik haritasının raster ve vektör sürümlerini İzmit üzerinde açtık. Feature Layer ile Map Image Layer için Esri’nin herkese açık örnek sunucusundaki ABD ilçe sınırlarını kullandık. Bu sunucuda 3.219 ayrıntılı poligondan oluşan aynı katman hem Feature Layer hem Map Image Layer olarak açılabiliyor. Böylece iki tür aynı veri ve aynı sunucuyla karşılaştırılabiliyor.

Süreler sunucuya ve bağlantıya göre değişir. Bu yüzden karşılaştırmayı esas olarak istek sayısı ve veri miktarı üzerinden yapıyoruz.

ArcGIS katman türleri ölçüm sonuçları: Tile Layer 3,35 MB, Vector Tile Layer 1,00 MB, Feature Layer 2,48 MB, Map Image Layer 0,48 MB

Feature Layer: veri tarayıcıya gider

Feature Layer, geometrileri ve öznitelikleri tarayıcıya gönderir. Haritayı tarayıcı çizer. ArcGIS bunu verimli yapar. Ekranı tile’lara böler, her ölçek için geometriyi sadeleştirerek ister ve sıkıştırılmış biçimde indirir.

Ölçümümüzde ilçe katmanı açılışta 13 istekte 697 KB indirdi ve yaklaşık 3,7 saniyede çizildi. Her yakınlaştırmada daha ayrıntılı geometri istendiği için gezinti boyunca toplam 43 istek ve 2,48 MB veri indi. Aynı sunucudaki 211 bin poligonluk nüfus sayımı blok grubu katmanında açılış 29 istek, 1,09 MB ve yaklaşık 6,3 saniye sürdü.

Karşılığında elde edilen şey etkileşimdir. Katmanın rengini değiştirdiğimizde sunucuya hiç istek gitmedi, harita tarayıcıda yeniden boyandı. Açılır pencere, filtre, seçim, vurgulama ve veri düzenleme de aynı şekilde tarayıcıda çalışır.

Feature Layer ve Map Image Layer renk değişimi: Feature Layer sunucuya istek atmadı, Map Image Layer yeni resim istedi

Ne zaman seçilir: Kullanıcının tıkladığı, sorguladığı, filtrelediği ya da düzenlediği operasyonel veri için. Saha formları, envanter katmanları ve panolar Feature Layer ile çalışır. Çok ayrıntılı ya da çok büyük katmanlarda indirilen veri hızla büyür. Bu katmanlarda görünür ölçek aralığı tanımlamak ve geometriyi sadeleştirmek fark yaratır.

Map Image Layer: sunucu çizer, tarayıcıya resim gelir

Map Image Layer her görünüm için haritayı sunucuda çizer ve tarayıcıya ekran boyutunda tek bir resim gönderir. Katmanda kaç poligon olduğu tarayıcıyı ilgilendirmez, gelen her zaman bir resimdir.

Aynı ilçe verisinde açılış 116 KB’lık tek bir resimle yaklaşık 2,3 saniyede tamamlandı. Gezintinin tamamında 7 istek ve 0,48 MB veri indi, yani Feature Layer’ın beşte biri. 211 bin poligonluk katmanda da tablo değişmedi. Açılış 1,7 saniye, toplam 0,48 MB.

Bedeli sunucu öder. Her kaydırma ve yakınlaştırmada sunucu haritayı baştan çizer. Rengi değiştirdiğimizde de tarayıcı yeni bir resim istedi. Tek kullanıcıda bu fark edilmez, ama haritayı aynı anda kullanan kişi sayısı arttıkça çizim yükü sunucuda birikir.

Map Image Layer gezinti boyunca sunucudan altı ayrı resim aldı

Ne zaman seçilir: Çok sayıda katmanı ve karmaşık sembolojisi olan, ArcGIS Pro’daki görünümünü birebir korumak istediğiniz haritalar için. Görüntüleme sırasında geometrinin tarayıcıya gitmesini istemediğiniz durumlarda da uygundur. Çok kullanılan ve seyrek değişen veride ise sunucuyu boşuna yorar. O veri için Tile Layer ya da Vector Tile Layer daha doğru seçimdir.

Tile Layer: önceden çizilmiş resim tile’ları

Tile Layer haritayı her ölçek için önceden 256×256 piksellik resimlere böler ve saklar. Sunucu çizim yapmaz, hazır resmi gönderir. Bu yüzden çok sayıda kullanıcıya en az sunucu yüküyle hizmet verir.

İzmit üzerinde Esri’nin raster topografik haritası açılışta 46 istek ve 794 KB indirdi. Gezintinin tamamında 213 istek ve 3,35 MB indi. Her yakınlaştırmada ekranı dolduran 40’tan fazla tile yeniden indiriliyor.

İki sınırı var. Resimler sabit olduğu için rengi, etiketleri ya da görünen katmanları değiştirmek mümkün değil. Veri değiştiğinde tile’ların yeniden üretilmesi gerekiyor. Ayrıca yüksek çözünürlüklü ekranlarda tarayıcı aynı tile’ları büyüterek gösterdiği için yazılar ve çizgiler yumuşuyor. 2x yoğunluklu ekranda da tarayıcı aynı 794 KB’ı indirdi.

Yüksek çözünürlüklü ekranda Tile Layer yazıları yumuşuyor, Vector Tile Layer keskin kalıyor

Ne zaman seçilir: Ortofoto, hava fotoğrafı ve gölgelendirilmiş kabartma gibi zaten resim olan veriler için. Vektör tile’a dönüştürülemeyen özel kartografi de Tile Layer olarak yayınlanabilir.

Vector Tile Layer: önceden kesilmiş vektör tile’lar

Vector Tile Layer da veriyi önceden tile’lara böler, ama resim olarak değil, sadeleştirilmiş vektör olarak saklar. Tile’lar 512 piksellik ve sıkıştırılmış olduğu için hem sayıları hem boyutları küçüktür. Çizimi tarayıcı yapar, renkler ve etiketler ayrı bir stil dosyasında durur.

Aynı İzmit gezintisinde Esri’nin vektör topografik haritası açılışta 23 istek ve 430 KB indirdi. Bu isteklerin 14’ü stil, simge, yazı tipi ve servis tanım dosyalarıydı. Gezintinin tamamında 55 istek ve 1,00 MB indi, yani raster tile’ların üçte birinden az. 2x yoğunluklu ekranda yalnızca yüksek çözünürlüklü simgeler için 59 KB fazladan indi ve harita keskin kaldı. Renkleri değiştirdiğimizde hiç istek gitmedi.

Stilin ayrı durması, aynı tile’lardan farklı altlıklar üretmeyi de mümkün kılıyor. Esri’nin topografik haritası ile gece haritası aynı vektör tile’ları kullanıyor. Aralarındaki fark yalnızca stil dosyası.

Vector Tile Layer: aynı vektör tile'lar topografik ve gece stiliyle

Ne zaman seçilir: Altlık haritalar, idari sınırlar, yol ağı, bina izleri ve parsel sınırları gibi çok kullanılan, seyrek değişen vektör veriler için. Öznitelik ve açılır pencere desteği sınırlı olduğundan, tıklanıp sorgulanacak veri Feature Layer olarak üstüne eklenir. Veri değiştiğinde tile’ların yeniden üretilmesi gerekir.

Image Service: raster veri için

Image Service ortofoto, uydu görüntüsü ve yükseklik modeli gibi raster veriler içindir. Tile Layer’dan farkı, pikselleri yalnızca göstermemesidir. Her pikselin gerçek değerini taşır ve görünümü istek anında sunucuda üretir. Aynı yükseklik verisinden kabartma, eğim ya da renklendirilmiş yükseklik haritası elde edilir. Bir noktaya tıklandığında o noktanın yüksekliği döner. Çok bantlı uydu görüntülerinde bitki örtüsü indeksi gibi hesaplar da sunucuda yapılır.

Image Service: Kartepe yükseklik verisinden yükseklik, kabartma ve eğim görünümleri

Bu esnekliğin karşılığı sunucu işidir, çünkü her görünüm sunucuda işlenir. Yalnızca gösterilecek bir ortofoto için Image Service yerine ondan üretilmiş bir Tile Layer çoğu zaman daha hızlıdır. ArcGIS Enterprise’da Image Service yayınlamak için ArcGIS Image Server gerekir. ArcGIS Online’da aynı işi ArcGIS Image for ArcGIS Online ile barındırılan imagery katmanları görür.

Ne zaman seçilir: Piksel değerinin önemli olduğu, analiz edilecek ya da farklı görünümlerde sunulacak raster veriler için. Yükseklik modelleri, çok bantlı uydu görüntüleri ve zaman serileri tipik örneklerdir.

Hangi veri, hangi katman türü?

VeriKatman türü
Kullanıcının tıklayıp sorguladığı, filtrelediği ya da düzenlediği veriFeature Layer
Çok katmanlı, karmaşık sembolojili, sunucuda çizilmesi gereken haritaMap Image Layer
Altlık, idari sınırlar, yol ağı, bina izleriVector Tile Layer
Ortofoto, hava fotoğrafı, kabartmaTile Layer
Analiz edilecek raster veri, yükseklik modeli, uydu bantlarıImage Service

İyi kurulmuş bir web haritası çoğu zaman bu türlerin birkaçını bir arada kullanır. Altlık Vector Tile Layer, ortofoto Tile Layer, kullanıcının tıkladığı veri Feature Layer olarak gelir. Her veri kendi türünde yayınlandığında harita hızlı açılır, sunucu da gereksiz iş yapmaz.

Sık sorulan sorular

Feature Layer ile Map Image Layer arasındaki fark nedir?

Feature Layer geometrileri ve öznitelikleri tarayıcıya gönderir, haritayı tarayıcı çizer. Map Image Layer haritayı sunucuda çizer ve tarayıcıya resim gönderir. Ölçümümüzde aynı veri için Feature Layer gezinti boyunca 2,48 MB, Map Image Layer 0,48 MB indirdi. Buna karşılık Feature Layer’da renk değişimi, filtre ve açılır pencere sunucuya gitmeden çalışır.

Vector Tile Layer neden daha az veri indirir?

Vektör tile’lar 512 piksellik ve sıkıştırılmış olduğu için ekranı daha az sayıda ve daha küçük dosyayla doldurur. İzmit ölçümümüzde Vector Tile Layer gezinti boyunca 55 istekte 1,00 MB, raster Tile Layer 213 istekte 3,35 MB indirdi.

Mevcut bir Feature Layer’dan Vector Tile Layer üretilebilir mi?

Evet. ArcGIS Online’da barındırılan bir Feature Layer’dan doğrudan Vector Tile Layer oluşturulabilir. ArcGIS Pro’da Create Vector Tile Package aracıyla hazırlanan paket hem ArcGIS Online’a hem ArcGIS Enterprise’a yayınlanabilir. Veri güncellendiğinde tile’ların da yenilenmesi gerekir.

Tile Layer’daki veri değişince ne olur?

Tile’lar önceden üretildiği için değişiklik kendiliğinden haritaya yansımaz. Değişen bölge ve ölçekler için tile’ların yeniden üretilmesi gerekir. Sık değişen veri bu yüzden Tile Layer yerine Feature Layer ya da Map Image Layer olarak yayınlanır.

Hangi durumda Image Service gerekir?

Raster verinin yalnızca gösterilmesi değil, piksel değerinin sorgulanması, analiz edilmesi ya da farklı görünümlerde sunulması gerekiyorsa Image Service gerekir. Yalnızca gösterilecek bir ortofoto için Tile Layer genellikle yeterlidir.

Servislerinize birlikte bakalım

Rodosto Teknoloji olarak kurumların ArcGIS servislerini inceliyoruz. Hangi verinin hangi katman türüyle yayınlandığını ve hangilerinin başka bir türe taşınmasıyla hızlanacağını çıkarıyoruz. Portalınızdaki haritaları birlikte gözden geçirelim.

Görüşme için bize yazabilirsiniz: hello@rodostoteknoloji.com · +90 542 481 17 59

İlgili sayfalar: Harita servisi neden yavaş açılır? · ArcGIS destek · ArcGIS Online mı, ArcGIS Enterprise mı? · Web harita portalı


Ölçümler: Rodosto Teknoloji, Kasım 2026, ArcGIS Maps SDK for JavaScript 4.31. Servisler: Esri World Topographic Map raster ve vektör sürümleri (Türkiye sürümü), Esri World Street Map (Night), Esri örnek sunucusu sampleserver6 Census servisi. Harita verisi: Esri, HERE, Garmin, TomTom, © OpenStreetMap katkıcıları. Yükseklik verisi: AWS Terrain Tiles.

İletişim

Birlikte doğru mimariyi kuralım.

Projenizi, verinizi ve ihtiyacınızı anlatın. CBS mühendislerimiz talebinizi inceleyip size doğrudan döner.

hello@rodostoteknoloji.com +90 542 481 17 59 Yahyakaptan, Özyıldırım Sk, 41000 İzmit/Kocaeli
Projenizi anlatın. Kısa bir not yeterli. Uygun çözümü ve sonraki adımı birlikte netleştiririz.

Kesin kapsam, süre ve ücret, görüşmenin ardından hazırlanan yazılı teklifte belirlenir.